Initiatiecursus haptics bij mobiliteit en beschrijving

Op 17 november en 15 december organiseert vzw Anna Timmerman een tweedelige cursus Haptics bij mobiliteit in het VOP te Gent.

Hoe begeleid je mensen met een (auditief-)visuele beperking in allerlei situaties? Hoe beschrijf je de omgeving voor die mensen? Hoe gebruik je Haptics bij allerlei activiteiten? Wat zijn Haptics of bodily signs en wat is de meerwaarde?

Een man doet haptics op de schouder van een vrouw

Tijdens de tweedelige cursus leer je hoe je Haptic signs gebruikt bij het begeleiden van Doofblinden en hoe je de omgeving beschrijft.

Wat is Haptic signs?

Een nieuwe manier van communiceren met mensen die doofblind, slechtziend of blind zijn. Met deze tekens op het lichaam kan je beschrijven wat er gebeurt, hoe iemand reageert of wat er te zien is. Ook kan je korte boodschappen doorgeven, bv. mensen staan aan te schuiven, het is tijd, je moet luider praten,…
Zo kan de doofblinde persoon de situatie beter inschatten en voelt zich meer betrokken.

Voor wie is deze initiatie bedoeld?

De sessie kan interessant zijn voor iedereen die te maken heeft met personen met een (auditief-)visuele beperking en voor de personen met de beperking zelf. Personen met een beperking brengen best hun eigen (tolk-)begeleider mee.

Deze sessie is ook een aanrader voor studenten en docenten uit de sociale richting; ergotherapie, orthopedagogie, kinésitherapie, logopedie, verpleegkunde, maatschappelijk werk, tolk voor doven,…

Praktisch

  • Zaterdag 17 november  van 14 tot 17 uur
  • Zaterdag 15 december 2018 van 14 u tot 17 uur
  • In de lokalen van Licht en Liefde Oost-Vlaanderen, Kortrijksesteenweg 304 9000 Gent (op 5 min. van het St-Pietersstation)
  • 30 euro per persoon. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen
  • De sessie gaat door vanaf minimum 14 deelnemers. Het maximum aantal deelnemers is 26.

Hoe inschrijven?

  • Schrijf je voor 7 november 2018 in per e-mail naar info@annatimmerman.be
  • Storten op rekeningnummer: IBAN BE08 4700 5040 0113. Met mededeling: hap en mob 2018.

Workshop social haptic communication

Anna Timmerman vzw organiseert  in het najaar een tweedelige workshop social haptic communication. 

Tijdens de eerste sessie op 29 september 2018 worden de meest gebruikte haptic tekens aangeleerd en ingeoefend. Tijdens de tweede sessie op 20 oktober 2018 volgt een verdieping. We werken in kleine groepjes zodat er veel ruimte is voor vragen.

Een man doet haptics op de schouder van een vrouw

Wat is Haptic signs?

Een nieuwe manier van communiceren met mensen die doofblind, slechtziend of blind zijn. Met deze tekens op het lichaam kan je beschrijven wat er gebeurt, hoe iemand reageert of wat er te zien is. Ook kan je korte boodschappen doorgeven, bv. mensen staan aan te schuiven, het is tijd, je moet luider praten,…
Zo kan de doofblinde persoon de situatie beter inschatten en voelt zich meer betrokken.

Voor wie is deze workshop bedoeld?

De workshop richt zich naar iedereen die Haptic signs wil leren.

Lesgevers

De workshop wordt begeleid door de doofblinde ervaringsdeskundige Bert Van De Sompele, samen met zijn doofblindentolk.

Praktisch

  • Zaterdag 29 september 2018 van 14 u tot 17 uur
  • Zaterdag 20 oktober 2018 van 14 tot 17 uur
  • In de lokalen van Licht en Liefde Oost-Vlaanderen, Kortrijksesteenweg 304 9000 Gent (op 5 min. van het St-Pietersstation)
  • 15 euro voor doofblinde deelnemers. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen
  • 30 euro voor andere deelnemers. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen.

Hoe inschrijven?

  • Schrijf je voor 19 september 2018 in per e-mail naar info@annatimmerman.be
  • Storten op rekeningnummer: IBAN BE08 4700 5040 0113. Met mededeling: workshop Haptics 19/09 en 20/10.

Historisch onderzoek naar Anna Timmerman

Op 1 april 2018 was het 180 jaar geleden dat Anna Timmerman introk in de gebouwen van Spermalie te Brugge.

Anne Timmerman is de eerste ‘doofblinde’ in Vlaanderen en West-Europa die een aangepaste opvoeding en onderwijs genoot in het instituut voor doven en blinden Spermalie te Brugge. De vzw Anna Timmerman is naar haar vernoemd.

Bernard Legrand, lange tijd bestuurslid van de Helen Keller club, deed historisch onderzoek en schreef zijn bevindingen neer in een artikel dat verscheen in het tijdschrift van familiekunde “De Vlaamse Stam”.

Dankzij Familiekunde Vlaanderen Regio Oostende kwamen we heel wat te weten over haar familie en de tijdsomstandigheden waarin ze haar jeugd doorbracht. Hieronder lees je een samenvatting van het artikel van Bernard Legrand.

De oprichter van K.I. Spermalie

Kanunnik Charles Carton stichtte in 1836 het Instituut voor doven en blinden te Brugge. In 1835 werd vastgesteld dat er in West Vlaanderen 3 doofblinden woonden. Anna Timmerman is er één van. Carton nam haar op in zijn instituut in 1838. “De tweede doofblinde is tegelijkertijd ‘idioot’ en de derde nog veel te jong.” aldus Carton.

Hij schreef verschillende artikels over zijn opvoedingsmethode, die hij bij de doofblinde Anna toepaste. In 1843 verscheen ook een boek: ‘Anna ou l’aveugle sourde-muette de l’institut des sourds-muets de Bruges’ (Anna, of de blinde doofstomme van het instituut van doofstommen in Brugge). Een exemplaar van het boek bevindt zich in het archief van de Zusters van de Kindsheid van Maria Ter Spermalie te Brugge.

In dit boek staat een afdruk van een pentekening van de 23-jarige Anna, die met de rechterhand een boekje leest.

Foto van Anna Timmerman
Anna Timmerman

Het levensverhaal van Anna Timmerman

Er is weinig bekend over de omgeving en de levensomstandigheden van Anna Timmerman. Charles Carton kende zelfs de juiste geboortedatum niet, noch de correcte schrijfwijze van haar familienaam. Volgens hem was Anna geboren rond het jaar 1818. Hij noemde haar steevast ‘Temmerman’. Tijdens de zoektocht naar haar afkomst en familie kon het volgende verhaal worden gereconstrueerd.

Jeugd

Anne Theresia Timmerman werd doofblind geboren in Oostende op 25 september 1816. Haar ouders zijn Franciscus Jacobus Timmerman en Theresia Josepha Declerck. Bij de geboorte van Anna waren ze iets minder dan 3 maand gehuwd: op 3 juli 1816. Ze is gedoopt op 26 september in de St.-Petrus en Pauluskerk (in die tijd de enige parochiekerk in Oostende).

Anna Timmerman werd geboren in een vissersfamilie. Haar ouders en grootouders waren vissers. Anna Timmerman groeide op in Oostende en ze was de oudste van 3 kinderen. Ze had nog een broer, Laurentius (1819) en een zus, Justina (1820). Haar broer overleed als baby van 6 weken oud.

Anna komt uit een familie die sterk verbonden is met de zee.
We zien dan ook dat deze mensen gemakkelijk verhuisden van de ene kustplaats naar de andere. We vinden dezelfde familienamen terug van Vlissingen (NL) tot Dunkerque (FR) en zelfs in Boulogne-sur-mer (FR).

Anna’s vader, Franciscus Timmerman, stierf op zee op 30 januari 1824. Hij was 33 jaar. Zijn overlijden werd genoteerd in de overlijdensregisters met een uittreksel uit het scheepsjournaal. Dit betekent dat Anna haar vader verloor op 8-jarige leeftijd.

Na de dood van haar man moest de moeder van Anna en Justina alleen instaan voor het levensonderhoud van haar kinderen. Wellicht was zij, samen met haar kinderen, bij haar moeder ingetrokken. De weduwen-vissersvrouwen leefden in armoedige omstandigheden.

Op 1 mei 1834 overleed ook Anna’s moeder, ze werd 38 jaar. Anna was bijna 18 jaar oud toen ze wees werd. Bij het overlijden van de moeder leefden enkel nog de grootmoeder en een tante aan moeders zijde. Als wees werden Anna en haar zus toegewezen aan hun grootmoeder door het ‘bestuur van Weldadigheyd’ van Oostende.  Voor Anna werd 10 frank en voor Justina 6,89 frank per maand betaald aan de grootmoeder voor het onderhoud van beide wezen. Dit werd beslist in de zitting van 7 mei 1834. Toen werd voor de eerste maal opgetekend dat Anna Timmerman doofblind was.

Anna Timmerman verhuist naar Spermalie

Kanunnik Charles Louis Carton  was sterk geïnteresseerd in doofblinden en wilde een opvoedingsexperiment opstarten. Hij was op de hoogte van het feit dat er in Oostende een doofblinde woonde en richtte daarom op 28 februari 1838 een schriftelijk verzoek aan de administratie van weldadigheid van de stad Oostende. Dit  voorstel werd in de zitting van 14 maart 1838 besproken en aanvaard.

Er moet een zekere weerstand geweest zijn bij de grootmoeder en de tante voor deze beslissing.  Op 16 maart 1838 schreef het bestuur van Weldadigheyd een brief naar Carton waarin vermeld werd dat er veel overredingskracht nodig was om deze mensen ervan te overtuigen dat dit voorstel geen ander doel had dan, voor zover mogelijk, de trieste toestand  van Anna Timmerman te verbeteren.

In dezelfde brief werd bevestigd dat Anna naar Brugge zou gebracht worden door een vertrouwenspersoon, samen met haar tante, zodat zij kennis kon maken met het instituut. Dit gebeurde tenslotte op 2 april 1838 (1 april was een zondag). Anna was 21 jaar toen ze naar Brugge verhuisde. Of ze op dat ogenblik besefte wat er met haar gebeurde, is zeer de vraag…

10 maanden na Anna’s officiële plaatsing in Brugge op 1 april overleed haar grootmoeder op 31 januari 1839.

Anna Timmerman overleed op 42-jarige leeftijd te Brugge op 26 september 1859 in het Instituut voor Doven en Blinden, dat gevestigd was langs de Spiegelrei. Ze bracht 21 jaar van haar leven door in Spermalie.

Het onderzoek

Veel archiefbronnen van Oostende zijn verloren  gegaan tijdens het bombardement door de Duitsers van 25 mei 1940. Toch kunnen we, dank zij andere bronnen zoals het OCMW archief, een en ander opnieuw reconstrueren. Bij uitbreidingswerken van het administratief gedeelte van het OCMW werden de zolders opgeruimd en dreigde het archief in de container te verzeilen. De registers en de ingangsbiljetten in het hospitaal werden door medewerkers van Familiekunde Vlaanderen Regio Oostende van de ondergang gered.

De families Timmerman en Declerck werden tijdens hun leven veelvuldig geconfronteerd met tegenslagen. Dit was schering en inslag in deze families, die nauw verbonden waren met de zee. Het leven was erg hard, de veiligheids- en gezondheidsnormen bijna onbestaande en ongelukken waren vlug gebeurd. Veel vissers overleden op zee. De vrouwen van zeelui hadden het dan ook heel zwaar om hun gezin staande te houden en leefden dikwijls in erbarmelijke omstandigheden.

We kunnen het ons niet voorstellen hoe Anna Timmerman haar leven in Oostende beleefde. Enerzijds zullen haar grootmoeder en haar tante haar met liefde omringd hebben en konden ze moeilijk afstand nemen van haar. Anderzijds misten zij de kennis en de mogelijkheden (tijd en geld) om Anna een ‘vlotter’ leven te geven. Ook kunnen we niet beseffen welke impact het tweede deel van haar leven in Brugge had op haar verdere leven. Bij opname was ze 21 jaar oud. Haar grootmoeder overleed 10 maanden na haar verhuis naar Brugge. Had ze nog veel contact met haar tante en haar zus Justine? Zij hadden ook hun eigen leven en zorgen.

Bekijk het volledige artikel in De Vlaamse Stam

Bronvermelding

Anna Timmerman, de doofblinde van het instituut voor doven en blinden te Brugge. Genealogische notities uit het OCMW-archief van Oostende in het West-Vlaams documentatiecentrum voor familiegeschiedenis te Oostende.
Auteur: Bernard Legrand.

Vlaamse Stam: Tijdschrift voor Familiegeschiedenis.
54ste jaargang. Nr. 2.  April-juni 2018.
p. 164 – 170.

 

 

Conferentie over doofblindheid in Europees Parlement

Ter nagedachtenis van Helen Keller, die op 27 juni 2018 50 jaar overleden is, vond op dinsdag 5 juni 2018 een conferentie over doofblindheid plaats in het Europees Parlement te Brussel.

De Europese Parlementsleden tijdens de EDBU-conferentie
Foto: Carla Van Mol

Samen kunnen we zo veel doen

Onder de titel “Alleen kunnen we zo weinig doen, maar samen met doofblinde mensen kunnen we zo veel doen” organiseerden EDbU en EDbN dit congres, Beide Europese organisaties verdedigen de belangen van doofblinde mensen in Europa. EDbU en EDbN hebben een resolutie “Professionele Doofblindentolken en Gelijke Toegang tot Communicatie voor doofblinde mensen” opgesteld, die ze door het Europees Parlement willen laten goedkeuren.

Inleiding

De conferentie begon met een korte verwelkoming van Europees Parlementslid Helga Stevens. Ook Adam Kosa, lid van het Europees Parlement en ondervoorzitter van de Disability Intergroup verwelkomde de aanwezigen met een korte speech.

Mr. Kosa vertelde over het doel van deze conferentie: volledige integratie van doofblinden in de samenleving. We zijn een kleine groep en we moeten opkomen voor onze rechten.

Ivica Tolic (ook lid van het Europees parlement) vertelde dat hij blij was dat er gepraat werd over doofblindheid en de problemen die doofblinden tegenkomen. Praten over problemen is de eerste stap naar de oplossing. Het is de plicht van het Europees parlement om te zorgen voor een betere wetgeving zodat doofblinden in een betere positie komen: betere toegang tot onderwijs, producten en diensten. We moeten werken aan een meer inclusieve samenleving en de hindernissen wegnemenom de arbeidsmarkt te betreden.

Plenaire zitting

Sanja Tarczay, president van de EDbU leidde de plenaire zitting in met een korte speech. Daarna volgden er speeches van andere mensen, die vertelden wat zij bereikt hadden met hun organisatie. Er werd ook gesproken over de verschillende vormen van doofblindheid (congenitale doofblindheid,  verworven doofblindheid en ouderdomsdoofblindheid), de verschillende communicatievormen die doofblinden gebruiken en de impact van doofblind worden op je leven.

Tolken voor doofblinden kan bestaan uit 3 elementen: het gesproken woord tolken, beschrijven van de omgeving en begeleiden. Een tolk vangt de problemen op vlak van communicatie, informatie en oriëntatie op.

Tamas Gangl, EDbU EC-lid, legde de nadruk op alle aspecten die in beschouwing genomen moeten worden door de beleidsmakers. Communicatie met doofblinden is niet enkel beperkt tot gebarentaal. Doofblinden kunnen gebruik maken van verschillende communicatiemethoden, afhankelijk van de mate van hun gehoor- en gezichtsverlies en van hun communicatiemogelijkheden. Al deze communicatiemethoden moeten voorzien worden door de tolkvoorzieningen in Europa.  Er moet ook rekening gehouden worden met het feit dat de informatie-overdracht bij doofblinden langzamer gebeurt dan bij doven en horenden.

Om zelfstandig leven te ondersteunen is het belangrijk dat de doofblinde beroep kan doen op hulpmiddelen en persoonlijke assistenten.

Frank Trigueros Molina (EDbU EC-lid) sprak over de identiteit van doofblinden. Essentieel daarbij is de professionele doofblindentolk, die ons de mogelijkheid geeft om onafhankelijk te zijn. We hebben hen nodig om ergens naartoe te gaan, taken uit te voeren, naar de dokter te gaan en om ons uit te drukken. De tolk kan met ons meegaan en de communicatie aan ons aanpassen. Dat is de enige manier om onze eigen stem te hebben en onafhankelijk te zijn.

Ivan Jakovcic (Europees parlementslid) stelde de resolutie voor die het Europees parlement moet goedkeuren. Hij benadrukte het belang van gelijkwaardige en volledige participatie van doofblinden in de samenleving. In de resolutie worden  vijf hoofdstukken opgenomen:

  1. Recht op erkenning;
  2. Recht op professionele tolken en begeleiders;
  3. Recht op toegankelijkheid en redelijke aanpassingen;
  4. Recht op educatie, training, tewerkstelling en onafhankelijk leven;
  5. Recht op volledige participatie, zelfvertegenwoordiging (voor zichzelf kunnen spreken) en gelijkheid in Europa.

Bekijk hier de volledige resolutie (Engels)

Open debat

Tijdens het open debat namen doofblinden uit verschillende Europese landen het woord. Deze mensen vertelden over de voorzieningen voor doofblinden in hun land en wat er voor hen nog nodig was. Zij benadrukten dat het belangrijk was dat de resolutie die  Mr. Jakovcic voorstelde door het Europees Parlement wordt aangenomen. Ook het belang van kwaliteitsvolle begeleiding en individuele tolken werd meermaals benadrukt door de sprekers.

Besluit

Dubravka Šuica (Europees parlementslid) kwam tot de conclusie dat het niet alleen een mogelijkheid was, maar ook hun plicht om deze resolutie te laten goedkeuren in het Europees parlement.