Doofblindheid: het verhaal van Bert en Regina

Beeld je in dat de wereld rondom jou stil is en duister. Niet voor even, maar altijd. Hoe kan je daarin leven, bewegen, mensen ontmoeten? Het lukt Bert Van de Sompele wonderwel. Hij is doofblind, woont zelfstandig, heeft veel vrienden, reist de wereld rond, volgt Spaanse les en is actief vrijwilliger. Dankzij veel wilskracht, een
positieve kijk op het leven en dankzij zijn moeder, Regina Uyttersprot uit Mollem.

Bert en Regina zitten naast elkaar. Regina maakt een gebaar, Bert voelt aan haar hand.
Opvallend hoe Bert en Regina uitstekend communiceren via handengebarentaal. (foto: MDM)

Een vingervlug gesprek

Met enige schroom stapten we bij Bert en  Regina binnen. Hoe spreek je met iemand die doof én zwaar slechtziend is? Het bleek geen probleem. Bert heeft een CI waarmee hij signalen opvangt maar geen spraak verstaat. Praten werd hem aangeleerd, maar zijn taal is toch vooral de gebarentaal.

Regina: “Toen Bert 10 was, werd duidelijk dat hij gebaren nodig had om te communiceren. Ik volgde ‘gebarenles’ en studeerde later voor Vlaamse gebarentaaltolk. Na een doofblindenkamp groeiden we samen in onze ‘4-handen-gebarentaal voor doofblinden.’ Beiden hielden tijdens het gesprek de handen losjes vast. Zo voelden ze wat de ander gebaarde.

En omdat communicatie meer is dan wat uitgesproken wordt, vulden ze de gebaren aan met ‘Haptic’, aanrakingen op het lichaam. Elke lach, frons of schouderophalen werd zo meegegeven. Het gesprek verliep
‘vingervlug’. Bert en zijn mama zijn gedreven en hebben veel te vertellen. Niet alleen hun eigen verhaal, maar ook hun dromen en zorgen voor alle doofblinden en hun omgeving.

Ik wilde altijd al iets doen voor anderen

“Bij mijn geboorte was ik doof en slechtziend,“ vertelt Bert. “Dat komt door het syndroom van Usher, een  erfelijke aandoening die doofblindheid veroorzaakt.”

“Het duurde enkele jaren vooraleer we wisten dat hij zo slecht zag en dat ‘Usher’ daarvan de oorzaak was,” zegt Regina. “Tot zijn tiende jaar volgde Bert oraal onderwijs in de dovenschool in Woluwe. Zijn middelbare studies deed hij in Spermalie, een doofblindenschool in Brugge, waar hij les kreeg met ondersteunende gebaren. Aansluitend ging hij naar de dovenschool Kasterlinden.”

Bert: “ Daarna startte ik in de richting ‘jeugd- en gehandicaptenzorg’ in het CVO met tolk. Ik wilde altijd al iets doen voor anderen. Maar die opleiding kon ik niet afmaken omwille van ernstige oogproblemen. Het was een zware periode. In die tijd kreeg ik een massage van een kennis. Dat is iets
wat ik kan doen, dacht ik.” Bert leerde massagetechnieken, volgde een opleiding voor gezondheidstherapeut en
sportverzorger. Hij kon aan de slag als stagiair bij een kinesist, maar ondanks al die studies vond hij geen vast werk.

Eén en één is geen twee

“Doofblindheid is een unieke aandoening,” zegt Regina. “Het is geen optelsom van doof
en blind. Hier is één en één geen twee. Er is aangepaste ondersteuning nodig. Hulpmiddelen voor een blinde – bijvoorbeeld een kookplaat of weegschaal met klank – helpen niet als je ook doof bent, en een apparaat met lichtsignaal is niet geschikt voor wie niet ziet. Bert heeft nu een aangepaste kookplaat met draaiknoppen
waarbij hij kan voelen waar de pot exact moet staan.

Onbeperkt recht op tolkuren zoals in Zweden en Finland is ook een absolute noodzaak. Nu heeft een dove persoon recht op 36 uren, een doofblinde op 180 uren ‘per jaar’. Veel te weinig als je bedenkt dat er voor zowat alles een tolk nodig is.’

Mensen zien wat ik niet kan, nooit wat ik wél kan

Bert: “Ik focus me nu op Anna Timmerman, een vereniging die de belangen van doofblinden behartigt. Te weinig mensen kennen onze beperking. Ze zien wat we niet kunnen, maar niet wat we wél kunnen. We zijn evenwaardig! Nog altijd merk ik dat doofblinde kinderen niet begrepen worden. Sommige ouders ontkennen dat hun kind de aandoening heeft. Wie niet op de goede manier begeleid wordt, is in zichzelf opgesloten zonder contact met anderen.

Jongeren met ‘Usher’ weten niet altijd dat hun aandoening nog zal verslechteren. Velen
zitten thuis opgesloten, durven niet op straat komen. Slechthorenden kunnen doof worden, slechtzienden blind.
Ze zijn niet voorbereid en raken in de put. Informatie is zó belangrijk. Daarom geef ik presentaties in tolkscholen en universiteiten, doe workshops over ‘Haptic’ en communicatie, neem deel aan doofblindenconferenties in Amerika, Finland, Spanje. Door mijn beperking heb ik een netwerk van vrienden in de ganse wereld. Dat was vroeger anders. Toen was ik veel alleen en vaak eenzaam. Door die internationale contacten is er een wereld
voor me open gegaan.”

Maak tijd en heb geduld

Reizen, zelfstandig wonen, vrijwilligerswerk… niet eenvoudig als doofblinde. Regina: “Ik heb Bert opgevoed tot zelfstandigheid. Toen hij jong was, haalde ik hem in Brugge op met de wagen. Later reed ik met de trein naar
Brugge en sprak met hem af in de school. Vervolgens wachtte ik aan de schoolpoort, daarna op de hoek van de straat, aan de overkant… tot hij zelf de trein naar huis kon nemen.”

Bert: “Alles wat ik kan, heb ik aan mijn moeder te danken. Zij heeft me geleerd me te behelpen. Mijn computer en gsm zijn zo aangepast dat ik die kan aflezen en gebruiken. Ik lees vlot braille en bereid mijn reizen en uitstappen altijd goed voor.

Op mijn gsm staat ‘Ik ben ook doof ’. Mensen denken vaak dat ik enkel blind ben, vanwege mijn witte stok. Ze willen praten en vermoeden dat ik autistisch ben omdat ik niet antwoord. Als ik dat merk kan ik mijn gsm
tonen of mijn geel hesje met een door- gestreept oog en oor.

Een gouden raad: Maak tijd en heb geduld met mensen met een beperking: ze kunnen meer dan je denkt.”

Meer weten? : http://www.anna- timmerman.be  of mailen naar vandesompe- lebert@gmail.com en ruytter- sprot@gmail.com.

RVDL

Uit: Kerk & Leven. Pastorale zone De Bron – Merchtem. Jaargang 80, weekkrant 01, 2 januari 2019. Editie 4512.

Doofblindheid eindelijk erkend

Na jarenlang lobbyen is er eindelijk een doorbraak! In een brief die Anna Timmerman vzw in oktober 2018 van het kabinet van minister van Welzijn ontving lazen wij dat doofblindheid door het Vlaams Agentschap voor personen met een handicap (VAPH) erkend wordt als unieke handicap.

Lormende handen

Deze erkenning betekent een enorme stap voorwaarts in onze strijd voor gelijke kansen en gelijke rechten van doofblinde mensen. We hebben nu eindelijk een basis van waaruit we kunnen verder werken. De fundamenten voor een verdere uitbouw van kwalitatieve dienstverlening aan doofblinde mensen zijn gelegd.

Meer tolkuren voor doofblinden

Een eerste logisch gevolg van deze erkenning is een bijsturing van de toekenningsvoorwaarden voor het recht op tolkuren, zodat iederéén die slechtziend/blind én matig/zwaar slechthorend of doof gebruik kan maken van het hogere aantal tolkuren voor doofblinden.

Citaten

Deze uitspraak over het VAPH in de brief van het kabinet van Welzijn legt een basis van waaruit we verder kunnen werken:
“Het VAPH kan namelijk niet aan de ene kant zeggen dat ze doofblindheid beschouwt als een specifieke handicap die niet louter de som is van doof/slechthorend en blind/slechtziend zijn en aan de andere kant vasthouden aan de medische criteria voor blindheid en doofheid bij het toekennen van het recht op tolkuren. Het is, zoals u verwoordde, een nieuwe, heel unieke handicap die leidt tot ernstige problemen op vlak
van interactie, communicatie, mobiliteit en informatieverwerving.”

In de Beleidsbrief Welzijn 2018-2019 van Jo Vandeurzen, Vlaams minister van welzijn, volksgezondheid en gezin lezen we op pagina 34: 
“Om tegemoet te komen aan de stijgende nood aan tolkuren voor doven en doofblinden, breiden we het aantal L-uren (tolkuren in de Leefsituatie) uit. Voor doofblinde personen die beroep doen op een tolk, wijzigen we bovendien de toegang tot deze doelgroep d.m.v. aanpassing van de criteria.”

Anna Timmerman vzw is erg verheugd met de goede voornemens van de Minister en hoopt dat de strenge medische criteria spoedig zullen versoepeld of afgeschafd worden.

Beleef doofblindheid bij XiNiX

Hoe ervaren doofblinde mensen de wereld? Welke gevolgen heeft hun dubbele handicap? Wij nodigen je uit om het aan de lijve te ondervinden tijdens de module ‘Doofblindheid’ bijXiNiX.

Logo Xinix

Programma

  • Inleidende module doofblindheid: Wat is doofblindheid? Wat zijn de gevolgen? In deze module komt algemene informatie over doofblindheid aan bod.
  • Module communicatie: Hier leer je meer over de verschillende communicatietechnieken en -mogelijkheden voor doofblinden.
  • Module omgangstips: In deze module komen enkele algemene omgangstips en begeleidingstechnieken aan bod.
  • Ervaringsruimte: Enkele begeleiders nemen je mee naar een volledig verduisterde ruimte. Je krijgt een hoofdtelefoon op, en zij begeleiden je door de ruimte met tactiele communicatie.
  • Getuigenis: Een begeleider met een auditief-visuele beperking vertelt over haar ervaringen met Usher. Er worden ook filmfragmenten getoond.

De inleidende module wordt voor de volledige groep gegeven, daarna werken we met een doorschuifsysteem. Groepjes van vier mensen volgen de begeleiders.

Praktisch

De module doofblindheid wordt verzorgd door mensen van vzw Anna Timmerman en vindt plaats in de gebouwen van Licht en Liefde te Varsenare:
Oudenburgweg 40, 8490 Varsenare telkens van 14 tot 16:30 uur.

In 2019 wordt de module georganiseerd op

  • 22 maart
  • 18 oktober

Er kunnen max. 24 personen deelnemen aan de module. Geïnteresseerden schrijven
zich minstens 10 dagen op voorhand in via 050/40.60.15 of via e-mail, en storten 9 € per persoon op rekeningnummer van Vivor/XiNiX : BE17 7380 1877 9121 met mededeling: module doofblindheid + datum.

Overleg met Kabinet Cultuur over verenigingsgebonden tolkuren

Op 20 november 2018 had vzw Anna Timmerman een overleg met het kabinet van Sven Gatz, Vlaams Minister van Cultuur, over verenigingsgebonden tolkuren. Dat zijn tolkuren die een vereniging nodig heeft voor haar werking.

Al het werk binnen de VZW Anna Timmerman gebeurt door vrijwilligers, ook door doofblinde personen. De inzet van doofblinden is van onschatbare waarde, maar alleen mogelijk dankzij de ondersteuning van individuele
doofblindentolken.

Beperkt aantal tolkuren voor doofblinden

Doofblinde personen beschikken echter slechts over een beperkt aantal persoonsgebonden tolkuren (L-uren) om hun maatschappelijke participatie te bevorderen. Momenteel hebben doofblinde personen in Vlaanderen recht op maximum 180 tolkuren per jaar voor de leefsituatie. Ook worden er strenge (medische) voorwaarden gesteld voor het toekennen van deze uren. Het hoeft geen betoog dat dit schrijnend weinig is en dat doofblinde mensen erg selectief met hun tolkuren moeten omspringen.

Wanneer zij zich vrijwillig inzetten kunnen en willen zij dan ook niet langer hun schaarse tolkuren gebruiken. Doofblinde personen moeten hun activiteiten vaak ‘on hold’ zetten, omdat hun tolkuren op zijn of omdat ze deze opsparen voor belangrijke situaties die zich nog kunnen voordoen later op het jaar. Het is ook niet altijd even makkelijk om een geschikte tolk te vinden.

Vraag om vereningsgebonden tolkuren

Het gebeurt ook dat de vzw de tolkuren van een lid betaalt, maar dit is niet houdbaar, aangezien onze vzw zelf niet voldoende inkomsten heeft. Anna Timmerman vzw heeft geen personeel in dienst en kan bijgevolg geen beroep doen op arbeidsgebonden tolkuren.

Daarom vroeg Anna Timmerman vzw om tussen te komen in de kosten van verenigingsgebonden tolkuren voor de doofblinde vrijwilligers.
De tolkkosten worden geraamd op 15.000 euro per jaar, voor het tolken van bestuurs- en andere vergaderingen, vertegenwoordiging in overlegorganen en adviesraden, studiedagen, vormingen, infobeurzen, internationale samenwerking en uitwisseling…

Vereningsgebonden tolkuren: een hiaat in wetgeving

Momenteel bestaat er geen wetgevend kader en budget om tolkuren toe te kennen aan een vereniging. Dit is een hiaat in de wetgeving. Omdat het einde van de legislatuur van de regering nadert, is het aanpassen van het bestaande tolkenbesluit (voor welzijn en onderwijs)  op korte termijn niet mogelijk.
Op korte termijn zijn er misschien mogelijkheden binnen het participatiedecreet of kan er misschien een project ingediend worden voor het ontwikkelen van een vormingsaanbod. Dit wordt verder onderzocht.

Anna Timmerman vzw was erg tevreden over het open en constructief overleg. Er werd goed naar onze noden geluisterd. En bij het ministerie voelen ze goed aan dat er momenteel een leemte is in de wetgeving.

Eénmalige tussenkomst tolkuren in 2019

Na het overleg hebben de kabinetsmedewerkers onze nood aangekaart bij de minister. Nog geen week later vernamen we dat de minister bereid is om alvast een eenmalige tussenkomst te voorzien voor het inzetten van tolkuren voor vrijwilligerswerk binnen de vzw Anna Timmerman voor het jaar 2019! We konden onze oren niet geloven. We zijn ontzettend blij en dankbaar voor deze steun vanwege het ministerie van Cultuur. In 2019 zullen onze vrijwilligers meer kunnen deelnemen aan het sociale leven. We hopen dat er een structurele oplossing wordt gevonden voor de jaren nadien.

Russisch doofblindentheater ‘In Touch’ in Brussel

Op woensdag 5 december 2018 kon je deelnemen aan een workshop met doofblinde acteurs en ’s avonds een theatervoorstelling bekijken van een Russische theatergoep met doofblinden. In dit theater stonden professionele doofblinde acteurs samen met bekende Russische theatersterren op het podium.

Twee acteurs houden een touw vast.

Het Russisch Theater “Inclusion” werd door de stichting So-edineniee opgericht. Dit project is uniek en heel professioneel qua theaterniveau. In 2017 heeft dit project de “Golden Mask”, de grootste theatrale prijs van Rusland gekregen.

Het theatergezelschap heeft al voorstellingen gedaan in Parijs, Rome en Londen in 2016 en 2017. In 2018 kwamen ze naar Nederland en België. Ze brachten met hun toneelstuk “In Touch”  5 unieke verhalen over het leven van doofblinden uit Rusland, Engeland en Nederland.

De workshop en de theatervoorstelling vonden plaats in de theaterzaal van het Russisch wetenschappelijk en cultureel centrum in Brussel.

Workshop

Tijdens de workshop traden de acteurs in interactie met het publiek. De toeschouwers konden meedoen op het podium. Zo konden ze zelf ervaren hoe de acteurs communiceren en werken op het podium. De acteurs werkten met de methode van aanraken en voelen. Hierbij werd de creatieve ontwikkeling van doofblinden geprikkeld.

Theatervoorstelling ‘In touch’

Het was een indrukwekkende theatervoorstelling  waarbij doofblinde acteurs en acteurs zonder beperking vijf waargebeurde verhalen uit de stille en donkere wereld van doofblinden voor het publiek op de planken zetten.  Ze brachten het verhaal van Helen Keller, de Nederlandse ex-olympische zwemkampioen Michel Tielbeke, de Russische doofblinde Olga Skorochodova en de doofblinde beeldhouwer Aleksandr. De acteurs vertelden hun verhaal in hun moedertaal. Er werd dus Russisch, Engels en Nederlands gesproken.

Naast het podium stond een tolk Vlaamse gebarentaal en er was een scherm met boventiteling. Zo konden de mensen in de zaal in het Nederlands volgen wat er werd verteld.

Bekijk de tekst van het toneelstuk ‘In touch’
Bekijk de foto’s en filmpjes op de facebookpagina van Anna Timmerman vzw en de facebookpagia van de theatervoorstelling.
Volg het theatergezelschap via de facebookpagina In touch.

Partners

De theatervoorstelling werd georganiseerd door: De stichting “So-edinenie” (Rusland), het theater “Inclusion”(Rusland), Stichting Muziek Etc (Nederland) en Smarttrips (Nederland).

De organisatie van deze voorstelling is mogelijk gemaakt met de steun van:

Anna Timmerman vzwHelen Keller ClubDe Kade vzwRussische ambassade in BrusselHet Russisch CentrumHet Russisch Huis

Steun Anna Timmerman vzw tijdens Music for Life

Ook dit jaar worden heel wat acties georganiseerd om Anna Timmerman vzw te steunen tijdens Music for Life.

Logo Music For Life

Chipjes for Life

Speciaal voor Music for Life wordt er chips geproduceerd met een unieke smaak. Chips met deze smaak vind je niet in de winkel!

Wil je deze chips graag proeven? Nathalie Van Damme verkoopt chips ten voordele van Anna Timmerman vzw. De opbrengst gaat naar wetenschappelijk onderzoek voor ushersyndroom.

Meer informatie

  • Een zakje chips kost 2 €.
  • Nog tot 24 december kan je chips bestellen via usherzwevegem@hotmail.com.
  • Spreek via e-mail af hoe de chips moeten worden geleverd. De chips worden verdeeld vanaf december.
  • Betalen via rekeningnummer BE16973144184874 met vermelding van het aantal zakjes chips dat je bestelt.

Massage for life

Van 30 oktober tot 21 december kan je terecht bij Massagepraktijk Time 4 Me in Lier voor een heerlijke massage. 10% van de opbrengst wordt tijdens de Warmste Week geschonken aan Anna Timmerman vzw.

Boek je massage

Rebound for Life

Op zaterdag 22 september kon je je beentjes strekken op een spetterende fuif ten voordele van Anna Timmerman vzw en andere goede doelen. Deze actie is nu afgelopen, maar het is nog steeds mogelijk om steunbandjes te kopen tot 24 december.

Meer informatie

Zelf een actie organiseren?

Wil jij ook graag onze vereniging steunen met een actie tijdens Music for Life? Bekijk onze warme oproep.

Meer informatie

Met de opbrengst willen we wetenschappelijk onderzoek naar doofblindheid steunen. Het Usher syndroom is de belangrijkste oorzaak van doofblindheid. 1 op 10.000 mensen heeft Usher. Wereldwijd leven er 400.000 mensen met dit syndroom. Het Usher syndroom is een progressieve vorm van doofblindheid. Mensen met Usher worden doof of slechthorend geboren en ze worden later in hun leven langzaam blind.

Tot op heden moeten mensen met het Usher syndroom zich erbij neerleggen dat ze uiteindelijk blind zullen worden. Een behandeling is er nog niet. Wetenschappers over de hele wereld werken hard aan een behandeling die de achteruitgang van de ogen kan stopzetten. Maar er is nog veel geld nodig.

www.annatimmerman.be
www.ushersyndroom.be

 

 

 

 

Kom in actie voor doofblinden tijdens Music for Life

Logo Music For Life

In december organiseert Studio Brussel Music for Life, haar jaarlijkse campagne voor een goed doel. Na het succes van de vorige jaren heeft Anna Timmerman zich opnieuw ingeschreven. We doen een warme oproep om ook dit jaar Anna Timmerman te steunen met een eigen georganiseerde actie. Tijdens de Warmste Week, van 18 tot 24 december, wordt al het geld ingezameld en kunnen plaatjes worden aangevraagd.

Met de opbrengst willen we wetenschappelijk onderzoek naar doofblindheid steunen. Het Usher syndroom is de belangrijkste oorzaak van doofblindheid. 1 op 10.000 mensen heeft Usher. Wereldwijd leven er 400.000 mensen met dit syndroom. Het Usher syndroom is een progressieve vorm van doofblindheid. Mensen met Usher worden doof of slechthorend geboren en ze worden later in hun leven langzaam blind.

Tot op heden moeten mensen met het Usher syndroom zich erbij neerleggen dat ze uiteindelijk blind zullen worden. Een behandeling is er nog niet. Wetenschappers over de hele wereld werken hard aan een behandeling die de achteruitgang van de ogen kan stopzetten. Maar er is nog veel geld nodig. En jij kan hen helpen door een actie op touw te zetten.

Hoe kan je ons helpen?

Trommel je familie, vrienden, klasgenoten of je collega’s op en organiseer een actie voor Anna Timmerman vzw tijdens Music for Life. Heb je een leuke actie bedacht? Schrijf je dan in op de website van Music for Life en stuur een e-mail naar info@annatimmerman.be. Wij willen heel graag promotie maken voor je actie. .

Tussen 1 september en 24 december kan je een actie organiseren. Je kan je actie registreren tot 23 december. De actie moet eindigen op 24 december. En laat zeker iedereen weten dat je Anna Timmerman vzw steunt met je actie.

Je mag zelf kiezen welk onderzoek naar doofblindheid je wil steunen. Initiatiefnemers van de vorige acties steunden al de onderzoeken van UZ Gent, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Doofblindheid en het Zebravisproject van Radboud UMC in Nijmegen. Het is ook mogelijk om Anna Timmerman vzw zelf te steunen met je actie.

Lukt het niet om een actie te organiseren of deel te nemen aan een actie voor Anna Timmerman vzw? Je kan ook tijdens de Warmste Week een plaatje aanvragen. Je kiest zelf het bedrag dat je aan Anna Timmerman vzw doneert. Verder kan je ook deelnemen aan de Warmathon. De opbrengst van de Warmathon gaat naar alle goede doelen.

Inspiratie nodig?

Je wil wel een actie opzetten maar je weet niet wat? Hieronder vind je enkele tips.

  • Bonte avond
  • Spaghetti-avond
  • Een fuif, een party
  • Benefietconcert/optreden
  • Een spaarpot op de toog, bij de deur, in de refter…
  • Gesponsorde wandeling, (dans)marathon of een gesponsorde match
  • Klusjes opknappen (bv. kerstbomen versieren, auto’s wassen, boodschappen doen voor een kleine bijdrage)
  • Verkopen: kerstkaartjes, juwelen, vriendschapsbandjes, loombandjes, (tweedehands)kledij, glühwein, warme choco, jenever, warme wafels, pannenkoeken, snoep,…
  • Of bekijk de acties tijdens Music for Life 2015.

Steun jij ook één van de acties voor Music for Life 2018?

Meer informatie over Anna Timmerman vzw

Anna Timmerman vzw is de belangenvereniging voor doofblinden. Meer informatie kan je lezen op www.annatimmerman.be Je kan ons ook volgen via Facebook.

Initiatiecursus haptics bij mobiliteit en beschrijving

Op 17 november en 15 december organiseert vzw Anna Timmerman een tweedelige cursus Haptics bij mobiliteit in het VOP te Gent.

Hoe begeleid je mensen met een (auditief-)visuele beperking in allerlei situaties? Hoe beschrijf je de omgeving voor die mensen? Hoe gebruik je Haptics bij allerlei activiteiten? Wat zijn Haptics of bodily signs en wat is de meerwaarde?

Een man doet haptics op de schouder van een vrouw

Tijdens de tweedelige cursus leer je hoe je Haptic signs gebruikt bij het begeleiden van Doofblinden en hoe je de omgeving beschrijft.

Wat is Haptic signs?

Een nieuwe manier van communiceren met mensen die doofblind, slechtziend of blind zijn. Met deze tekens op het lichaam kan je beschrijven wat er gebeurt, hoe iemand reageert of wat er te zien is. Ook kan je korte boodschappen doorgeven, bv. mensen staan aan te schuiven, het is tijd, je moet luider praten,…
Zo kan de doofblinde persoon de situatie beter inschatten en voelt zich meer betrokken.

Voor wie is deze initiatie bedoeld?

De sessie kan interessant zijn voor iedereen die te maken heeft met personen met een (auditief-)visuele beperking en voor de personen met de beperking zelf. Personen met een beperking brengen best hun eigen (tolk-)begeleider mee.

Deze sessie is ook een aanrader voor studenten en docenten uit de sociale richting; ergotherapie, orthopedagogie, kinésitherapie, logopedie, verpleegkunde, maatschappelijk werk, tolk voor doven,…

Praktisch

  • Zaterdag 17 november  van 14 tot 17 uur
  • Zaterdag 15 december 2018 van 14 u tot 17 uur
  • In de lokalen van Licht en Liefde Oost-Vlaanderen, Kortrijksesteenweg 304 9000 Gent (op 5 min. van het St-Pietersstation)
  • 30 euro per persoon. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen
  • De sessie gaat door vanaf minimum 14 deelnemers. Het maximum aantal deelnemers is 26.

Hoe inschrijven?

  • Schrijf je voor 7 november 2018 in per e-mail naar info@annatimmerman.be
  • Storten op rekeningnummer: IBAN BE08 4700 5040 0113. Met mededeling: hap en mob 2018.

Workshop social haptic communication

Anna Timmerman vzw organiseert  in het najaar een tweedelige workshop social haptic communication. 

Tijdens de eerste sessie op 29 september 2018 worden de meest gebruikte haptic tekens aangeleerd en ingeoefend. Tijdens de tweede sessie op 20 oktober 2018 volgt een verdieping. We werken in kleine groepjes zodat er veel ruimte is voor vragen.

Een man doet haptics op de schouder van een vrouw

Wat is Haptic signs?

Een nieuwe manier van communiceren met mensen die doofblind, slechtziend of blind zijn. Met deze tekens op het lichaam kan je beschrijven wat er gebeurt, hoe iemand reageert of wat er te zien is. Ook kan je korte boodschappen doorgeven, bv. mensen staan aan te schuiven, het is tijd, je moet luider praten,…
Zo kan de doofblinde persoon de situatie beter inschatten en voelt zich meer betrokken.

Voor wie is deze workshop bedoeld?

De workshop richt zich naar iedereen die Haptic signs wil leren.

Lesgevers

De workshop wordt begeleid door de doofblinde ervaringsdeskundige Bert Van De Sompele, samen met zijn doofblindentolk.

Praktisch

  • Zaterdag 29 september 2018 van 14 u tot 17 uur
  • Zaterdag 20 oktober 2018 van 14 tot 17 uur
  • In de lokalen van Licht en Liefde Oost-Vlaanderen, Kortrijksesteenweg 304 9000 Gent (op 5 min. van het St-Pietersstation)
  • 15 euro voor doofblinde deelnemers. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen
  • 30 euro voor andere deelnemers. Een syllabus, koffie of thee zijn inbegrepen.

Hoe inschrijven?

  • Schrijf je voor 19 september 2018 in per e-mail naar info@annatimmerman.be
  • Storten op rekeningnummer: IBAN BE08 4700 5040 0113. Met mededeling: workshop Haptics 19/09 en 20/10.

Historisch onderzoek naar Anna Timmerman

Op 1 april 2018 was het 180 jaar geleden dat Anna Timmerman introk in de gebouwen van Spermalie te Brugge.

Anne Timmerman is de eerste ‘doofblinde’ in Vlaanderen en West-Europa die een aangepaste opvoeding en onderwijs genoot in het instituut voor doven en blinden Spermalie te Brugge. De vzw Anna Timmerman is naar haar vernoemd.

Bernard Legrand, lange tijd bestuurslid van de Helen Keller club, deed historisch onderzoek en schreef zijn bevindingen neer in een artikel dat verscheen in het tijdschrift van familiekunde “De Vlaamse Stam”.

Dankzij Familiekunde Vlaanderen Regio Oostende kwamen we heel wat te weten over haar familie en de tijdsomstandigheden waarin ze haar jeugd doorbracht. Hieronder lees je een samenvatting van het artikel van Bernard Legrand.

De oprichter van K.I. Spermalie

Kanunnik Charles Carton stichtte in 1836 het Instituut voor doven en blinden te Brugge. In 1835 werd vastgesteld dat er in West Vlaanderen 3 doofblinden woonden. Anna Timmerman is er één van. Carton nam haar op in zijn instituut in 1838. “De tweede doofblinde is tegelijkertijd ‘idioot’ en de derde nog veel te jong.” aldus Carton.

Hij schreef verschillende artikels over zijn opvoedingsmethode, die hij bij de doofblinde Anna toepaste. In 1843 verscheen ook een boek: ‘Anna ou l’aveugle sourde-muette de l’institut des sourds-muets de Bruges’ (Anna, of de blinde doofstomme van het instituut van doofstommen in Brugge). Een exemplaar van het boek bevindt zich in het archief van de Zusters van de Kindsheid van Maria Ter Spermalie te Brugge.

In dit boek staat een afdruk van een pentekening van de 23-jarige Anna, die met de rechterhand een boekje leest.

Foto van Anna Timmerman
Anna Timmerman

Het levensverhaal van Anna Timmerman

Er is weinig bekend over de omgeving en de levensomstandigheden van Anna Timmerman. Charles Carton kende zelfs de juiste geboortedatum niet, noch de correcte schrijfwijze van haar familienaam. Volgens hem was Anna geboren rond het jaar 1818. Hij noemde haar steevast ‘Temmerman’. Tijdens de zoektocht naar haar afkomst en familie kon het volgende verhaal worden gereconstrueerd.

Jeugd

Anne Theresia Timmerman werd doofblind geboren in Oostende op 25 september 1816. Haar ouders zijn Franciscus Jacobus Timmerman en Theresia Josepha Declerck. Bij de geboorte van Anna waren ze iets minder dan 3 maand gehuwd: op 3 juli 1816. Ze is gedoopt op 26 september in de St.-Petrus en Pauluskerk (in die tijd de enige parochiekerk in Oostende).

Anna Timmerman werd geboren in een vissersfamilie. Haar ouders en grootouders waren vissers. Anna Timmerman groeide op in Oostende en ze was de oudste van 3 kinderen. Ze had nog een broer, Laurentius (1819) en een zus, Justina (1820). Haar broer overleed als baby van 6 weken oud.

Anna komt uit een familie die sterk verbonden is met de zee.
We zien dan ook dat deze mensen gemakkelijk verhuisden van de ene kustplaats naar de andere. We vinden dezelfde familienamen terug van Vlissingen (NL) tot Dunkerque (FR) en zelfs in Boulogne-sur-mer (FR).

Anna’s vader, Franciscus Timmerman, stierf op zee op 30 januari 1824. Hij was 33 jaar. Zijn overlijden werd genoteerd in de overlijdensregisters met een uittreksel uit het scheepsjournaal. Dit betekent dat Anna haar vader verloor op 8-jarige leeftijd.

Na de dood van haar man moest de moeder van Anna en Justina alleen instaan voor het levensonderhoud van haar kinderen. Wellicht was zij, samen met haar kinderen, bij haar moeder ingetrokken. De weduwen-vissersvrouwen leefden in armoedige omstandigheden.

Op 1 mei 1834 overleed ook Anna’s moeder, ze werd 38 jaar. Anna was bijna 18 jaar oud toen ze wees werd. Bij het overlijden van de moeder leefden enkel nog de grootmoeder en een tante aan moeders zijde. Als wees werden Anna en haar zus toegewezen aan hun grootmoeder door het ‘bestuur van Weldadigheyd’ van Oostende.  Voor Anna werd 10 frank en voor Justina 6,89 frank per maand betaald aan de grootmoeder voor het onderhoud van beide wezen. Dit werd beslist in de zitting van 7 mei 1834. Toen werd voor de eerste maal opgetekend dat Anna Timmerman doofblind was.

Anna Timmerman verhuist naar Spermalie

Kanunnik Charles Louis Carton  was sterk geïnteresseerd in doofblinden en wilde een opvoedingsexperiment opstarten. Hij was op de hoogte van het feit dat er in Oostende een doofblinde woonde en richtte daarom op 28 februari 1838 een schriftelijk verzoek aan de administratie van weldadigheid van de stad Oostende. Dit  voorstel werd in de zitting van 14 maart 1838 besproken en aanvaard.

Er moet een zekere weerstand geweest zijn bij de grootmoeder en de tante voor deze beslissing.  Op 16 maart 1838 schreef het bestuur van Weldadigheyd een brief naar Carton waarin vermeld werd dat er veel overredingskracht nodig was om deze mensen ervan te overtuigen dat dit voorstel geen ander doel had dan, voor zover mogelijk, de trieste toestand  van Anna Timmerman te verbeteren.

In dezelfde brief werd bevestigd dat Anna naar Brugge zou gebracht worden door een vertrouwenspersoon, samen met haar tante, zodat zij kennis kon maken met het instituut. Dit gebeurde tenslotte op 2 april 1838 (1 april was een zondag). Anna was 21 jaar toen ze naar Brugge verhuisde. Of ze op dat ogenblik besefte wat er met haar gebeurde, is zeer de vraag…

10 maanden na Anna’s officiële plaatsing in Brugge op 1 april overleed haar grootmoeder op 31 januari 1839.

Anna Timmerman overleed op 42-jarige leeftijd te Brugge op 26 september 1859 in het Instituut voor Doven en Blinden, dat gevestigd was langs de Spiegelrei. Ze bracht 21 jaar van haar leven door in Spermalie.

Het onderzoek

Veel archiefbronnen van Oostende zijn verloren  gegaan tijdens het bombardement door de Duitsers van 25 mei 1940. Toch kunnen we, dank zij andere bronnen zoals het OCMW archief, een en ander opnieuw reconstrueren. Bij uitbreidingswerken van het administratief gedeelte van het OCMW werden de zolders opgeruimd en dreigde het archief in de container te verzeilen. De registers en de ingangsbiljetten in het hospitaal werden door medewerkers van Familiekunde Vlaanderen Regio Oostende van de ondergang gered.

De families Timmerman en Declerck werden tijdens hun leven veelvuldig geconfronteerd met tegenslagen. Dit was schering en inslag in deze families, die nauw verbonden waren met de zee. Het leven was erg hard, de veiligheids- en gezondheidsnormen bijna onbestaande en ongelukken waren vlug gebeurd. Veel vissers overleden op zee. De vrouwen van zeelui hadden het dan ook heel zwaar om hun gezin staande te houden en leefden dikwijls in erbarmelijke omstandigheden.

We kunnen het ons niet voorstellen hoe Anna Timmerman haar leven in Oostende beleefde. Enerzijds zullen haar grootmoeder en haar tante haar met liefde omringd hebben en konden ze moeilijk afstand nemen van haar. Anderzijds misten zij de kennis en de mogelijkheden (tijd en geld) om Anna een ‘vlotter’ leven te geven. Ook kunnen we niet beseffen welke impact het tweede deel van haar leven in Brugge had op haar verdere leven. Bij opname was ze 21 jaar oud. Haar grootmoeder overleed 10 maanden na haar verhuis naar Brugge. Had ze nog veel contact met haar tante en haar zus Justine? Zij hadden ook hun eigen leven en zorgen.

Bekijk het volledige artikel in De Vlaamse Stam

Bronvermelding

Anna Timmerman, de doofblinde van het instituut voor doven en blinden te Brugge. Genealogische notities uit het OCMW-archief van Oostende in het West-Vlaams documentatiecentrum voor familiegeschiedenis te Oostende.
Auteur: Bernard Legrand.

Vlaamse Stam: Tijdschrift voor Familiegeschiedenis.
54ste jaargang. Nr. 2.  April-juni 2018.
p. 164 – 170.