Conferentie over doofblindheid in Europees Parlement

Ter nagedachtenis van Helen Keller, die op 27 juni 2018 50 jaar overleden is, vond op dinsdag 5 juni 2018 een conferentie over doofblindheid plaats in het Europees Parlement te Brussel.

De Europese Parlementsleden tijdens de EDBU-conferentie
Foto: Carla Van Mol

Samen kunnen we zo veel doen

Onder de titel “Alleen kunnen we zo weinig doen, maar samen met doofblinde mensen kunnen we zo veel doen” organiseerden EDbU en EDbN dit congres, Beide Europese organisaties verdedigen de belangen van doofblinde mensen in Europa. EDbU en EDbN hebben een resolutie “Professionele Doofblindentolken en Gelijke Toegang tot Communicatie voor doofblinde mensen” opgesteld, die ze door het Europees Parlement willen laten goedkeuren.

Inleiding

De conferentie begon met een korte verwelkoming van Europees Parlementslid Helga Stevens. Ook Adam Kosa, lid van het Europees Parlement en ondervoorzitter van de Disability Intergroup verwelkomde de aanwezigen met een korte speech.

Mr. Kosa vertelde over het doel van deze conferentie: volledige integratie van doofblinden in de samenleving. We zijn een kleine groep en we moeten opkomen voor onze rechten.

Ivica Tolic (ook lid van het Europees parlement) vertelde dat hij blij was dat er gepraat werd over doofblindheid en de problemen die doofblinden tegenkomen. Praten over problemen is de eerste stap naar de oplossing. Het is de plicht van het Europees parlement om te zorgen voor een betere wetgeving zodat doofblinden in een betere positie komen: betere toegang tot onderwijs, producten en diensten. We moeten werken aan een meer inclusieve samenleving en de hindernissen wegnemenom de arbeidsmarkt te betreden.

Plenaire zitting

Sanja Tarczay, president van de EDbU leidde de plenaire zitting in met een korte speech. Daarna volgden er speeches van andere mensen, die vertelden wat zij bereikt hadden met hun organisatie. Er werd ook gesproken over de verschillende vormen van doofblindheid (congenitale doofblindheid,  verworven doofblindheid en ouderdomsdoofblindheid), de verschillende communicatievormen die doofblinden gebruiken en de impact van doofblind worden op je leven.

Tolken voor doofblinden kan bestaan uit 3 elementen: het gesproken woord tolken, beschrijven van de omgeving en begeleiden. Een tolk vangt de problemen op vlak van communicatie, informatie en oriëntatie op.

Tamas Gangl, EDbU EC-lid, legde de nadruk op alle aspecten die in beschouwing genomen moeten worden door de beleidsmakers. Communicatie met doofblinden is niet enkel beperkt tot gebarentaal. Doofblinden kunnen gebruik maken van verschillende communicatiemethoden, afhankelijk van de mate van hun gehoor- en gezichtsverlies en van hun communicatiemogelijkheden. Al deze communicatiemethoden moeten voorzien worden door de tolkvoorzieningen in Europa.  Er moet ook rekening gehouden worden met het feit dat de informatie-overdracht bij doofblinden langzamer gebeurt dan bij doven en horenden.

Om zelfstandig leven te ondersteunen is het belangrijk dat de doofblinde beroep kan doen op hulpmiddelen en persoonlijke assistenten.

Frank Trigueros Molina (EDbU EC-lid) sprak over de identiteit van doofblinden. Essentieel daarbij is de professionele doofblindentolk, die ons de mogelijkheid geeft om onafhankelijk te zijn. We hebben hen nodig om ergens naartoe te gaan, taken uit te voeren, naar de dokter te gaan en om ons uit te drukken. De tolk kan met ons meegaan en de communicatie aan ons aanpassen. Dat is de enige manier om onze eigen stem te hebben en onafhankelijk te zijn.

Ivan Jakovcic (Europees parlementslid) stelde de resolutie voor die het Europees parlement moet goedkeuren. Hij benadrukte het belang van gelijkwaardige en volledige participatie van doofblinden in de samenleving. In de resolutie worden  vijf hoofdstukken opgenomen:

  1. Recht op erkenning;
  2. Recht op professionele tolken en begeleiders;
  3. Recht op toegankelijkheid en redelijke aanpassingen;
  4. Recht op educatie, training, tewerkstelling en onafhankelijk leven;
  5. Recht op volledige participatie, zelfvertegenwoordiging (voor zichzelf kunnen spreken) en gelijkheid in Europa.

Bekijk hier de volledige resolutie (Engels)

Open debat

Tijdens het open debat namen doofblinden uit verschillende Europese landen het woord. Deze mensen vertelden over de voorzieningen voor doofblinden in hun land en wat er voor hen nog nodig was. Zij benadrukten dat het belangrijk was dat de resolutie die  Mr. Jakovcic voorstelde door het Europees Parlement wordt aangenomen. Ook het belang van kwaliteitsvolle begeleiding en individuele tolken werd meermaals benadrukt door de sprekers.

Besluit

Dubravka Šuica (Europees parlementslid) kwam tot de conclusie dat het niet alleen een mogelijkheid was, maar ook hun plicht om deze resolutie te laten goedkeuren in het Europees parlement.

EDBU-conferentie in Finland

Van 5 tot 9 juni ging in Tampere de 4de Algemene Vergadering en de 2de conferentie van EDbU door. De gastheer was de Finse doofblinden organisatie.

Meer dan 40 doofblinde personen uit 15 Europese landen namen deel. Daarnaast waren er ook meer dan 90 tolken. Met het Finse organiserend team erbij waren we met 150. Bert en ik waren er namens AT. Er was maar één Belgische tolk, Koen. Bert had twee dove tolken mee: een Nederlander en een Zweed. Tijdens de formele momenten werd alles getolkt in de internationale gebarentaal door tolken die vooraan op een klein podium stonden.

Algemene vergadering

De eerste twee dagen was het Algemene Vergadering. Bert was de officiële afgevaardigde van AT vzw met stemrecht. De belangrijkste agendapunten waren:

1.  Goedkeuring activiteitenverslag

Goedkeuring activiteitenverslag van het bestuur van de voorbije vier jaar. Sinds de vorige AV in 2013 in Plovdiv is het bestuur acht keer samengekomen. Er werd serieus ingezet op het versterken van de zichtbaarheid van EDbu o.a. door een nieuw logo, een naamgebaar van EDbU, door het up- to-date houden van de website, facebookpagina, twitter, filmpjes op youtube, folder, promomateriaal. ook werd er veel samengewerkt zowel op internationaal (met WFdB, Ida, WAFSLI, DBI) als op Europees vlak (met EDF, EUD, EFSLI, EBU, EUPDHHD, EP, EC). Ook steunden we nationale leden zoals de Sloveense doofblinden organisatie, de Italianen en de Spanjaarden.

2.  Aanpassing van de statuten

Met oog op registratie van EDbU als i-vzw in Brussel was een statutenwijziging nodig in overeenkomst met de Belgische wetgeving. EDbU wil namelijk een secretariaat openen in Brussel. Tot nu toe kwam de Algemene Vergadering (AV) van eDbU slechts om de vier jaar samen. De Belgische wet vereist elk jaar een AV. Het wordt een hele uitdaging voor EDbU om dit te realiseren.

Zeer opmerkelijk was ook dat het voorstel van het bestuur om de term “doofblinde personen” te gebruiken in onze documenten door de AV werd afgewezen. De AV pleit ervoor dat de UN-conventie wordt gevolgd en daarin spreekt men uitdrukkelijk van “personen met doofblindheid”.

Om efficiënter te kunnen werken werd ook besloten om het aantal bestuurders tot vijf te beperken. de functies van secretaris en penningmeester worden door het bestuur toegewezen aan externen, zonder stemrecht.

3.  Bestuursverkiezingen

De huidige voorzitter is herverkozen. Sanja Tarczay uit Kroatië was de enige kandidaat. De Spanjaard Francisco Trigueros Molina was enige kandidaat voor het ondervoorzitterschap en werd aldus verkozen. Voor de overige drie plaatsen in het bestuur waren er zes kandidaten.

De officiële afgevaardigden kregen elk drie blaadjes waarin ze met een nagel gaatjes konden prikken. Stem je voor de Hongaar, dan prikte je 1 gat; voor de Belg, 2 gaatjes; voor de Italiaanse, 3 gaatjes; voor de Bulgaar, 4 gaatjes; voor de Russische, 5 gaatjes en voor de Fin, zes gaatjes. Op die manier kan de doofblinde persoon zelfstandig in het geheim stemmen, onafhankelijk van de tolk. De Belg, Hongaar en de Fin werden verkozen.

4.  Lidgeld

Met oog op registratie in Brussel werd beslist om het lidgeld op te trekken naar 50 euro per jaar. mits motivatie kan men korting krijgen en 15 per jaar betalen.

5.   Goedkeuring van de resolutie

De resolutie is een krachtig document dat we kunnen gebruiken in onze strijd voor onze gelijkwaardigheid en onze rechten. daarin wordt aan alle lidstaten van de Europese Unie gevraagd om doofblindheid te erkennen als specifieke handicap en dat de verschillende communicatievormen van doofblinden erkend worden. Ook het recht op goed opgeleide doofblindentolken wordt aangehaald, de noodzaak van een specifieke opleiding voor doofblindentolken, erkenning van het beroep van doofblindentolk en het belang van het betrekken van doofblinde mensen in de opleiding tot doofblindentolk.

De resolutie pleit ook nog voor ons recht op volledige participatie in de samenleving (met inbegrip van onderwijs, werk, vrije tijd,…), om doofblinden te betrekken bij beslissingen die over hen gaan en om doofblinde mensen de kans te geven zichzelf te vertegenwoordigen.

6. European Deafblind Day

Het voorstel van het bestuur om 22 oktober, de verjaardag van EDbU, uit te roepen tot European Deafblind Day, werd goekgekeurd. op die dag zal er extra aandacht gevraagd worden voor doofblindheid bij de overheid en in de media en zullen speciale activiteiten voor doofblinde mensen over heel Europa op touw worden gezet.

Daarnaast werd het strategisch plan voor de komen de vier jaar nog goedgekeurd en werd er al beslist over een plaats voor de volgende AV van EDbU. Deze vindt plaats in Benidorm (Spanje).

Onze weg naar gelijkheid in Europa

Op woensdag donderdag en vrijdagvoormiddag ging de conferentie door. het thema was: “onze weg naar gelijkheid in Europa”. Na de openingstoespraken van enkele prominenten was er een lezing over wetgeving en het gebruik van de UN-CRPD als een tool om belemmeringen weg te werken. elk land dat het verdrag ratificeert moet het toepassen in zijn nationale wetgeving.

Identiteit en bewustzijn

In twee andere lezingen ging het over onze identiteit, die gerespecteerd moet worden. We zijn uniek, verschillend van andere groepen en hebben dan ook onze eigen identiteit. In Italië en Bulgarije is de rood-wittestok erkend als symbool van de doofblinde voetganger en opgenomen in het verkeersreglement. Zo zijn doofblinde personen in het verkeer beter herkenbaar en kunnen zij zich veiliger en zekerder voelen. ze worden meer mobiel en hun zelfstandigheid wordt groter.

De Hongaar had het in zijn lezing over bewustzijn en identiteit. De term doofblindheid zorgt voor veel misverstanden, niet allen bij het publiek maar ook bij de betrokken personen zelf. Doofblindheid betekent niet en volledig doof en volledig blind. Niet alle doofblinden gebruiken gebarentaal.

In Hongarije was er in 2013 een soort volkstelling. Tot dan had men gedacht dat er rond de 2.000 doofblinde mensen zijn in Hongarije. Maar de volkstelling leerde dat maar liefst 3.000 personen zichzelf identificeerden als doofblind. Daarnaast waren er nog 12.000 mensen die aangaven dat ze tegelijk een visuele en auditieve beperking hadden. Veel oudere mensen beschouwen zichzelf niet als doofblind, alhoewel ze wel slechtziend en slechthorend zijn.

Doofblinde mensen moeten zich bewust worden van hun uniciteit, identiteit en specifieke noden. dan pas komt er specifieke dienstverlening en kan doofblindheid als unieke handicap erkend worden door de overheid. Het is belangrijk dat er in elk land een eigen organisatie is van doofblinden. Doofblinde personen moeten voor hen eigen belangen opkomen.

Haptic Signs

Er was ook een lezing door Noren over Haptic communication. Vooral het gebruik van referentietekens was voor mij nieuw en interessant. Omdat haptic signs vaak nogal op elkaar gelijken, gebruiken ze in Noorwegen referentietekens om aan te kondigen wat zal volgen: zal het over de ruimte gaan? Zal het een emotie zijn van de gesprekspartner? Zal de tolk het over drinken, eten, personen, dieren of kleuren hebben? Of volgt er gewoon een letter of een cijfer? De referentietekens maken het mogelijk om meer haptics te gebruiken en tegelijk verwarring te verminderen.

We bekijken met de werkgroep of we in België daarmee iets kunnen aanvangen.

De stem van de Doofblinde

De laatste lezing waarover ik het even wil hebben is die van de Spanjaard. titel: “van versus voor: de stem van de doofblinden”. Hij vertelde over zijn nationale organisatie. Het is een federatie bestaande uit regionale organisaties met elk een eigen bestuur. De federatie heeft ook enkele werkgroepen zoals sport, cultuur, vrouwen en jongeren, met elk hun eigen stem en eigen activiteiten. Alle leden zijn doofblind. Zij doen voorstellen en beslissen welke activiteiten er worden georganiseerd. Ze bepalen de koers van hun organisatie en de aard van de dienstverlening. Ze hebben goede relaties met tal van organisaties en met de overheid, ook met de organisatie van familie van doofblinde kinderen.

De federatie is lid van de nationale Hoge Raad personen met een handicap, een koepel van organisaties van personen met een handicap. door al die samenwerkingen worden ze sterker. Ze vertegenwoordigen zichzelf en hebben hun eigen stem. Zze lieten van zich horen tijdens de nationale manifestatie op 27 juni 2017, de internationale dag van doofblinde mensen. dan is er een optocht van 2.000 mensen door de straten van de hoofdstad. Ze delen manifesten uit met hun wensen en noden.

Er is veel media-aandacht. Zo weet de ganse samenleving beter wie ze zijn en wat ze willen.

Vrouwen- en jongerenforum

Op donderdagnamiddag stonden het vrouwenforum en jongerenforum op het programma. We konden luisteren naar de stem van doofblinde vrouwen en jongeren in Europa.

Feedback

Op vrijdagvoormiddag was er nog een feedbackmoment, waarbij deelnemers konden zeggen wat ze goed en minder goed vonden van het congres.

Een mooie uitspraak kwam van de Spaanse verantwoordelijke van de jongerengroep: “altijd moet ik me aanpassen en me bewijzen maar hier onder lotgenoten voel ik me thuis”.

De Deen vond dan weer dat tactiele gebarentaal erg vermoeiend is en dat er meer korte pauzes nodig waren. op vrijdagmiddag werd de conferentie officieel afgesloten.

Revalidatiecentrum voor doofblinden in Tampare

Op donderdagavond bezochten we het revalidatiecentrum voor doofblinden in Tampere. Dit centrum is geheel op maat van de dove en doofblinde bewoners. die werden in elke fase van de bouw betrokken: bij de keuze van kleuren, verlichting, inrichting keuken, badkamer, geleidelijnen buiten en binnen.

De bewoners hebben er een flat met eigen keukentje. daarnaast is er een gemeenschappelijke ruimte waar men ook kan koken in groep en er is ook een restaurant. De bewoners onderhouden zelf de geurentuin en een winkeltje met allerlei producten gemaakt door henzelf.

Slotwoord van Peter

Ik wil dit verslag eindigen met AT vzw te danken voor de financiële steun. het blijft toch een hele inspanning om te kunnen deelnemen aan dergelijke evenementen. het slokt enorm veel tolkuren op en het betekent een grote hap van je vrij besteedbaar bedrag van je PVB.

Voor volgende keer is het belangrijk dat we op zoek gaan naar subsidies zodat meer mensen kunnen deelnemen. Zzo’n internationale bijeenkomsten blijven belangrijk voor uitwisseling van ervaring en kennis. Je leert telkens weer veel bij. Je geniet ook van de contacten. Jje komt naar huis met veel nieuwe ideeën en goesting om hier verder te werken aan de verbetering van de situatie van doofblinde mensen in Vlaanderen.

Verslag: Peter Vanhoutte, voorzitter van Anna Timmerman vzw

EDBU-conferentie in Tampare

Van 5 tot 9 juni 2017 ging Bert Van De Sompele als afgevaardigde van Anna Timmerman vzw naar de EDBU-conferentie in Tampare, Finland.

EDBU is de afkorting voor European DeafBlind Union. De conferentie begon met een algemene vergadering om wetten te bespreken, waarvan de meeste erkend moesten worden. Er zijn al heel wat wetten erkend waar we heel blij mee zijn.

Eindelijk een officiële locatie voor EDBU

Belangrijk nieuws is dat EDBU eindelijk een officiële kantoorlocatie heeft in Brussel, in een vleugel van het EUD gebouw (European Union of the Deaf). Dat is een enorme stap vooruit! Dit kan de evolutie voor erkenning van DoofBlindheid versnellen. Ook landen die nog veel moeilijkheden ondervinden bij het opvoeden of integreren van DoofBlinde volwassenen of kinderen, kunnen steeds bij EDBU aankloppen. En verenigingen kunnen komen kijken en problemen bespreken.

Verkiezingen en lezingen

Tussendoor waren er ook verkiezingen voor een nieuw bestuur. De 10 aanwezige landen moesten stemmen voor de nieuwe bestuursleden. Meer info volgt op www.edbu.eu met details van nieuwe bestuursleden.

Vanaf dinsdagnamiddag gingen verschillende lezingen door, de meeste begonnen met de trotse mededeling dat EDBU eindelijk een vaste plaats gevonden heeft! Ze spraken meestal over geschiedenis of evolutie, hoe het tot nu toe gegaan is, bvb erkennen van bepaalde wetten, talen, tolken, ondersteuning, enzovoort. En ze hadden het ook over de groei van internationale Doofblindenverenigingen.

De volgende lezing ging over discriminatie van vrouwen: hoe de vrouwen sterker zijn geworden, over de loonkloof, geweld en misdadigheden,… Daarna ging het over Doofblinde vrouwen in verschillende landen, hoe ze zich daar voelen en leven, wat zij meemaken op vlak van discriminiatie, … EDBU wil hier iets aan doen en nieuwe verenigingen voor vrouwen op te richten.

Avondactiviteiten

Bert vertelt: “Het was een zeer leerrijke week, maar ook zeer vermoeiend.
Tijdens de avonden waren we meestal vrij van de activiteiten. Enkel de eerste en de laatste avond was er een activiteit. De eerste avond gingen we naar het stadshuis van Tampere met een korte voordracht van de burgemeester, gevolgd door een lekker buffet.

De laatste avond bezochten we Toimari, het rehabilitation Center for the DeafBlind. Zeer leerrijk! Er waren verschillende grote en kleine gebouwen. Er was zelfs een winkeltje met dingen die Doofblinden gemaakt hebben. Er waren prachtige kunstwerken bij! We kregen ook een rondleiding in de appartementen waar Doven en Doofblinden wonen. We zagen ook veel aanpassingen voor Doofblinden, zoals geleidelijnen, braille op de muren, aangepaste keuken en badkamer.

Nadien aten we BBQ, maar jammer genoeg regende het. Dus aten we binnen BBQ. Ik belandde in een groepsgesprek met Doofblinden uit verschillende landen. We spraken over ons leven en over een nieuwe jeugdvereniging voor Doofblinden.”